Kỹ thuật trồng khoai lang Nhật cho năng suất cao đang là chủ đề được rất nhiều nhà nông quan tâm trong những năm gần đây. Khoai lang Nhật, đặc biệt là giống Koganesengan, nổi bật với củ có hình dáng đẹp, vỏ màu đỏ hồng, ruột vàng cam đặc, hàm lượng chất khô cao và hương vị ngọt thanh đặc trưng. Đây là loại khoai lang được thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc ưa chuộng, thường được chế biến thành khoai lang nướng, bánh kẹo cao cấp và các sản phẩm xuất khẩu. Tại Việt Nam, khoai lang Nhật đã được trồng thành công ở nhiều vùng như Bình Định, Quảng Ngãi, Phú Yên và các tỉnh phía Nam với năng suất có thể đạt từ 25-35 tấn/ha nếu áp dụng đúng kỹ thuật canh tác, cao gấp 2-3 lần so với các giống khoai lang truyền thống.
Xem thêm thông tin tại GiaNongSan và chuyên mục Tin tức Nông sản.
Đặc điểm sinh học của khoai lang Nhật
Khoai lang Nhật thuộc nhóm cây lương thực ngắn ngày, chu kỳ sinh trưởng từ 100-120 ngày tùy giống và điều kiện canh tác. Cây ưa ánh sáng đầy đủ, nhiệt độ sinh trưởng tối ưu từ 25-30 độ C. Khoai lang Nhật có bộ rễ phát triển mạnh, khả năng chịu hạn tốt nhưng lại nhạy cảm với ngập úng. Đất trồng lý tưởng là loại đất cát pha, đất cát thịt tơi xốp, thoát nước tốt, pH từ 5,5-6,5. Đặc biệt, khoai lang Nhật đòi hỏi thổ nhưỡng không bị nhiễm nấm phytophthora và không có đất sét nặng, vì điều kiện này khiến củ bị dị dạng, vỏ sần sùi và giảm đáng kể giá trị thương phẩm.
Khác với khoai lang truyền thống, khoai lang Nhật nhạy cảm hơn với ngày chiều dài. Khi bị rút ngắn thời gian chiếu sáng, cây có xu hướng sinh trưởng thân lá mạnh thay vì tập trung dưỡng chất vào củ. Do đó, việc tính toán thời vụ gieo trồng rất quan trọng để giai đoạn tích lũy củ rơi vào những tháng có ngày dài phù hợp. Hơn nữa, khoai lang Nhật có nhu cầu kali cao hơn nhiều so với các giống nội địa, thiếu kali sẽ dẫn đến củ nhỏ, hàm lượng đường thấp và chất lượng giảm rõ rệt.
Chuẩn bị đất và làm luống trước khi trồng
Chuẩn bị đất là bước nền tảng quyết định năng suất của khoai lang Nhật. Đất cần được cày sâu 25-30 cm, phay vỡ taluy dẹp 2 lần cách nhau 10-15 ngày để tiêu diệt cỏ dại và tạo kết cấu tơi xốp. Lần phay thứ hai kết hợp bón lót với lượng phân hữu cơ hoai mục 15-20 tấn/ha, phân lân 300-400 kg/ha và phân kali sunfat 200-300 kg/ha. Trộn đều phân với lớp đất mặt trước khi lên luống.
Làm luống là kỹ thuật đặc biệt quan trọng đối với khoai lang Nhật. Luống cần cao 30-35 cm, rộng đỉnh 25-30 cm, khoảng cách giữa hai đỉnh luống 90-100 cm. Khoảng cách này đảm bảo đủ diện tích để củ phát triển to và đều. Trên luống nên phủ màng nilon đen hoặc màng nilon bạc đen để giữ ẩm,抑制 cỏ dại và ngăn ngừa một số loại côn trùng đất. Màng nilon cũng giúp nâng nhiệt độ đất vào mùa lạnh, kích thích cây sinh trưởng nhanh hơn trong giai đoạn đầu. Trước khi trải màng, nên phun thuốc trừ cỏ dại đất một lần để đảm bảo hiệu quả ức chế cỏ tối đa trong suốt vụ trồng.
Kỹ thuật giâm hom và trồng khoai lang Nhật
Hom khoai lang Nhật được lấy từ cây mẹ khỏe mạnh, không có dấu hiệu nhiễm bệnh. Cây mẹ được ươm trong bầu hoặc luống ươm từ 30-40 ngày trước khi trồng chính thức. Khi cây mẹ cao 20-25 cm, cắt hom dài 20 cm có 4-5 đốt lá, ngâm đầu hom vào dung dịch kích rễ NAA 200 ppm trong 5-10 phút để tăng tỷ lệ sống và kích thích ra rễ nhanh. Giâm hom vào bầu ươm hoặc giâm trực tiếp trên luống đã chuẩn bị sẵn.
Mật độ trồng khuyến cáo cho khoai lang Nhật là 35.000-40.000 cây/ha, tương đương khoảng 3-4 cây/m chiều dài luống, khoảng cách giữa các cây trên luống 25-30 cm. Giâm hom vào luống theo chiều nghiêng 30-45 độ, chôn 2-3 đốt dưới đất, để 2-3 đốt lá trên mặt đất. Sau khi giâm, tưới nước đầm nhẹ để hom tiếp xúc chặt với đất. Nên trồng vào buổi chiều mát hoặc những ngày có mây để giảm sốc nhiệt cho hom non. Thời gian trồng lý tưởng ở miền Trung và Nam Bộ là từ tháng 1 đến tháng 3 và từ tháng 8 đến tháng 10, tránh những tháng mưa bão lớn.
Chăm sóc và bón phân theo giai đoạn
Chăm sóc khoai lang Nhật cần được chia thành các giai đoạn sinh trưởng rõ ràng. Giai đoạn 1-30 ngày sau trồng, cây tập trung ra rễ và bám đất, cần giữ ẩm ổn định cho luống. Giai đoạn 30-60 ngày, cây phát triển mạnh thân lá, cần bón thúc đợt 1 với 150-200 kg/ha NPK 20-20-15. Giai đoạn 60-90 ngày là thời kỳ củ bắt đầu phình to nhanh, cần bón thúc đợt 2 với 200-250 kg/ha phân kali sunfat và 100 kg/ha NPK 15-5-20.
Kali là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng củ khoai lang Nhật. Nhu cầu kali của khoai lang cao gấp 2-3 lần so với đạm và lân. Việc bổ sung kali đủ lượng giúp củ to, hình dáng đẹp, hàm lượng đường cao và màu ruột vàng cam đậm. Ngoài ra, nên bổ sung thêm phân magie sunfat 100-150 kg/ha để tránh hiện tượng vàng lá giữa do thiếu magie, bệnh thường gặp trên đất cát nhẹ và đất có pH thấp. Trong suốt quá trình sinh trưởng, cần kiểm tra thường xuyên và tiến hành bổ sung nước tưới khi đất bị khô, đặc biệt trong giai đoạn củ phình to.
Phòng trừ sâu bệnh trên khoai lang Nhật
Khoai lang Nhật khá nhạy cảm với một số loại sâu bệnh đặc thù. Sâu tơ đỏ (bọ xít muỗi) là loại côn trùng nguy hiểm nhất, tấn công vùng cuống lá non làm cây vàng héo và chết nhanh. Khi phát hiện bệnh, cần phun thuốc chứa hoạt chất Imidacloprid hoặc Fipronil theo liều lượng khuyến cáo. Sâu đục lá và nhện đỏ cũng thường xuất hiện trong thời tiết khô hanh, cần theo dõi và phun phòng ngừa định kỳ bằng thuốc sinh học như Spinosad hoặc Abamectin.
Về bệnh lý, khoai lang Nhật dễ bị bệnh thối đen do nấm Ceratocystis fimbriata, bệnh đốm đen do nấm Alternaria bataticola và bệnh xoăn lá do virus. Biện pháp phòng ngừa chủ yếu bao gồm sử dụng hom sạch bệnh, luân canh cây trồng ít nhất 2-3 năm, không trồng liên tục khoai lang trên cùng một thửa đất. Khi phát hiện cây bị bệnh, cần nhổ bỏ và tiêu hủy ngay, tránh lây lan. Việc xử lý hom bằng dung dịch nấm đối kháng Trichoderma trước khi giâm cũng là biện pháp sinh học hiệu quả giúp giảm thiểu bệnh thối rễ và bệnh thối củ trong quá trình lưu trữ sau thu hoạch.
Xem thêm: Các giống khoai lang phổ biến và giá trị kinh tế tại Việt Nam
Kết luận
Kỹ thuật trồng khoai lang Nhật cho năng suất cao là sự kết hợp chặt chẽ giữa việc chọn giống chất lượng, chuẩn bị đất kỹ lưỡng, làm luống đúng tiêu chuẩn, chăm sóc bón phân theo giai đoạn sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh kịp thời. Mỗi khâu đều có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng củ thương phẩm. Với giá bán khoai lang Nhật trên thị trường hiện nay cao gấp 3-5 lần so với khoai lang thường, đầu tư vào kỹ thuật canh tác bài bản hoàn toàn có cơ sở kinh tế vững chắc. Nhà nông cần đặc biệt lưu ý đến việc cung cấp đủ kali, kiểm soát độ ẩm đất và đảm bảo thời gian sinh trưởng đủ 100-120 ngày để củ tích lũy tối đa dưỡng chất. Việc liên kết với các doanh nghiệp thu mua theo hợp đồng cũng giúp đảm bảo đầu ra ổn định, từ đó tạo động lực đầu tư kỹ thuật và mở rộng diện tích trồng trong những năm tới.